Έρευνες

Οι εκπαιδευτικοί και οι ψυχολόγοι του σχολείου μας στα πλαίσια της επιμόρφωσής τους (μεταπτυχιακή εκπαίδευση) εκπονούν κατά περιόδους έρευνες χρησιμοποιώντας ως δείγμα -ανώνυμα και με τη συγκατάθεση των γονέων τους- μαθητές του σχολείου μας. Τα παιδιά μυούνται έτσι στον διαρκή χαρακτήρα της μάθησης, ενώ συνεισφέρουν στη συγκέντρωση πληροφοριών πολύτιμων για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου, αλλά και την προώθηση της επιστημονικής γνώσης.

Αποδοχή επιθετικότητας και
ικανότητα επίλυσης κοινωνικών προβλημάτων

Στόχος

Τον Μάιο του 2010 στα πλαίσια μεταπτυχιακής εκπαίδευσης -στο Κέντρο Εκπαίδευσης στην Προσωποκεντρική Προσέγγιση (ΚΕΠΠ) σε συνεργασία με το Βρετανικό Πανεπιστήμιο του Central Lancashire- εκπονήθηκε έρευνα στο σχολείο μας, με στόχο να μελετηθεί αν η πεποίθηση ότι η επιθετικότητα αποτελεί έναν αποδεκτό τρόπο  συμπεριφοράς, επηρεάζει την ικανότητα των παιδιών να επιλύουν προβλήματα στις διαπροσωπικές τους σχέσεις.

Διαδικασία

Οι γονείς ενημερώθηκαν γραπτώς για τον στόχο και τη διαδικασία της έρευνας και ζητήθηκε η συγκατάθεσή τους. Κατόπιν, επιλέχτηκαν τυχαία -με κλήρωση- 16 παιδιά (8 αγόρια και 8 κορίτσια) της τρίτης και της τετάρτης τάξης. Τα παιδιά συμπλήρωσαν αρχικά ένα σύντομο ερωτηματολόγιο με 20 ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής, που αφορούσε στο πώς πιστεύουν ότι είναι κατάλληλο να αντιμετωπίσουν μια προκλητική συμπεριφορά.
Στη δεύτερη φάση της έρευνας διεξήχθησαν ατομικές συνεντεύξεις διάρκειας 15 λεπτών. Στις συνεντεύξεις αυτές διαβάστηκαν στα παιδιά δύο ιστορίες που περιγράφουν καταστάσεις όπου παιδιά της ηλικίας τους αντιμετωπίζουν ένα πρόβλημα στην καθημερινότητά τους. Τα παιδιά έπρεπε να ορίσουν το πρόβλημα, να προτείνουν πιθανές λύσεις, να αναγνωρίσουν τις πιθανές συνέπειες για κάθε λύση και να επιλέξουν τελικά την καλύτερη λύση για την κάθε κατάσταση.
Όλα τα στοιχεία που προέκυψαν αναλύθηκαν αριθμητικά, με μέσους όρους και όχι κατά ατομικές περιπτώσεις. Τα ονόματα των παιδιών δε χρησιμοποιήθηκαν σε κανένα στάδιο της έρευνας.
Τόσο οι ερωτήσεις του ερωτηματολογίου όσο και οι ιστορίες που επεξεργάστηκαν τα παιδιά ήταν προσαρμοσμένα στις ικανότητές τους, προέρχονταν από έγκριτα ερευνητικά εργαλεία και ακολουθούσαν τον κώδικα δεοντολογίας της επιστημονικής έρευνας.
Μετά την ολοκλήρωση της έρευνας, οι γονείς ενημερώθηκαν για τα συμπεράσματα που προέκυψαν και όσοι επιθυμούσαν έλαβαν το υλικό με την ηχογραφημένη συνέντευξη του παιδιού τους.

Πορίσματα

Τα παιδιά που αξιολογήθηκαν παρουσίασαν στο σύνολό τους χαμηλό βαθμό αποδοχής της επιθετικότητας ως κατάλληλου τρόπου αντίδρασης.
Σε σχέση με το κεντρικό ερώτημα της έρευνας βρέθηκε ότι τα παιδιά που πιστεύουν ότι η επιθετικότητα είναι ένας κατάλληλος τρόπος αντίδρασης είναι παράλληλα ικανά να αξιολογούν τις συνέπειες των πράξεών τους και των λύσεων που κάθε φορά σκέφτονται και εφαρμόζουν σε προβληματικές καταστάσεις. Το εύρημα αυτό, αν και αρχικά μοιάζει αντιφατικό, υποδεικνύει ότι τα παιδιά, παρά το γεγονός ότι μπορούν να αξιολογήσουν τις αρνητικές συνέπειες μιας επιθετικής συμπεριφοράς, συνεχίζουν να πιστεύουν πως η επιθετικότητα είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος αντίδρασης. Αυτό υποδεικνύει ότι πιθανότατα τα παιδιά δε διαθέτουν και δε γνωρίζουν άλλους τρόπους αντίδρασης που να θεωρούν ότι είναι εξίσου αποτελεσματικοί, όπως η επιθετικότητα.

Προεκτάσεις

Με αφορμή τα πορίσματα της συγκεκριμένης έρευνας, θεωρήθηκε ωφέλιμο να εκπαιδευτούν τα παιδιά στις δεξιότητες επίλυσης διαπροσωπικών προβλημάτων. Τον Σεπτέμβριο του 2010, λοιπόν, εντάχθηκε στο σχολικό πρόγραμμα της τετάρτης τάξης το Πρόγραμμα Εκπαίδευσης στην Επίλυση Κοινωνικών Προβλημάτων, καλύπτοντας την ώρα των Παιδαγωγικών Παιχνιδιών της τάξης. Επιλέχθηκε η Τετάρτη τάξη, καθώς με βάση τη σχετική βιβλιογραφία τα παιδιά στην ηλικία αυτή είναι περισσότερο ώριμα γνωστικά να επεξεργαστούν τις διεργασίες που απαιτούνται στην επίλυση κοινωνικών προβλημάτων και επιπλέον βρίσκονται ένα βήμα πριν από το στάδιο όπου η αποδοχή της επιθετικότητας αρχίζει να αυξάνει.

Μωριάτη Κατερίνα 

Παιδοψυχολόγος

Υπεύθυνη Ενισχυτικής Διδασκαλίας